Deneysel ve Deneysel Olmayan Araştırmalar


Araştırma:

Bir nesnenin veya deneğin eleştirel biçimde incelenmesi sonucunda yeni gerçekleri bulmak, yeni ilişkiler ve sonuçlara ulaşmak için yapılan sorgulamalar bütünüdür. Bilimsel araştırma yapmanın iki temel amacı vardır:  Kuramsal bir katkı sağlamak,  Uygulamada karşılaşılan bir soruna çözüm aramak.

Deneysel Yöntem Nedir?

Bilimler sebep-sonuç ilişkisini arar. Sebep – sonuç ilişkisinin ölçütlerini tam olarak karşılayan bilimsel yöntem ise deneydir. Her deney, araştırmacı tarafından oluşturulan ve kesin bir biçimde ifade edilen bir denence (hipotez) ile başlar. Bu denencede araştırmacı belirli bir sebeple bir sonuç arasında ilişki olduğunu iddia eder. Denenceler “Eğer X ise o zaman Y’dir. ” kalıbında oluşturulur.

Bağımsız değişkenin yerleri değiştirilerek bağımlı değişken üzerine etkileri incelenir. Bu arada sonucu etkileyebilecek tüm diğer değişkenler sabit tutulur ya da kontrol edilmeye çalışılır. Deneysel yöntem dendiğinde laboratuvarlar düşünülse de mümkün olan tüm çevre ve ortamlarda kullanılabilen bir yöntemdir.

Deneysel Yöntemin Özellikleri

  1. İncelenen faktör (etken, tedavi yöntemi vb.) araştırmacının kontrolündedir. İstediği takdirde değiştirebilir (İlaç dozu gibi)
  2. İncelenen faktör dışındaki tüm değişkenler sabit tutulabilir. Araştırılan etkenin “Neden” olup olmadığı kesin olarak saptanmasına çalışılır.
  3. Denekler veya yöntemler deney ve kontrol grubuna rastgele ayrılabilir.
  4. Neden-sonuç (etken-hastalık) ilişkisi tam ve doğru bir biçimde saptanabilir.
  5. Deney ortamı her zaman gerçek hayata uymayabilir.

Deneysel Olmayan Araştırmalar

Belli bir davranışın tanımlanması, sınıflanması ve diğer davranışlarla olan ilişkilerin anlaşılmasına yönelik oluşturulan araştırmalardır. Betimsel yöntem ve alt başlıkları bu araştırmalara örnek olabilir.

Betimsel Yöntem Alt Başlıkları:

  1. Doğal Gözlem: Bir davranışın doğal ortamda hiçbir uyaran ve müdahele olmaksızın gözlemlenmesidir. Gözlemci hiçbir şekilde koşulları değiştiremez.
  2. Sistematik Gözlem: Araştırmacı tarafından belirlenen şartlarda sadece belirlenen konuyla ilgili davranışların üzerinde yoğunlaşmaktır.
  3. Anket: Genelde geleceğe ilişkin olaylar için bireylerin düşünce ve duygularını belirlemek amacıyla düzenlenen sorulardan oluşur.
  4. Olay (Vaka) İncelemesi: Bir olayın bireyin eski yaşantıları, çevresi, dosyaları ve buna benzer birçok detaylar incelenerek, derinlemesine araştırma yaparak bilgi edinme yöntemidir.
  5. Görüşme (Mülakat): Genelde uygulamalı alanlarda yüz yüze etkileşim ile bireyin davranış ve düşüncelerini belirleme yöntemidir.

Yapılan çalışmalarda, birden çok araştırmacı ile konunun ele alınması, daha çok kaynak ve görüşe başvurulması, elde edilen verilerin iyi bir şekilde saklanması ve çalışılan ortamın ve araştırmacının konumunun tam olarak belirtilmesi ve çalışmanın tarafsız bir şekilde yapılması deneysel olmayan çalışmalarda önem taşımaktadır.