Tez Nedir, Tezin Bölümleri Nelerdir?


Tez, tartışmaya, iddiaya dayanarak bir öneri ve fikir ileri sürmektir. Yüksek lisans eğitiminde tezin amacı öğrencinin özgün araştırma yapma yeteneğini kazanması ve yaptığı araştırma ile bilime katkı sağlamasıdır. Bu nedenle uygun bir tez, aynı amacı güden bir bilimsel makale gibi olmalıdır. Seçilen araştırmada konu adı kısa ve öz olmalıdır. Bilim dünyasına bir yenilik getirmek veya yeni yorumlamalarda bulunmak ön planda tutulmalıdır. Tez yazımında açık ve yalın bir anlatım olmalıdır, tez yazımı aşağıdaki adımlardan oluşur:

Konu seçme, konuyu sınırlandırma, hipotez kurma, araştırma metodu belirleme, plan yapma, kaynak oluşturma, okuma, not alma, tez yazma aşaması ve tez yazım sonrası düzenlemeler.

Tez yazım kuralları ise ilgili üniversitenin kılavuzunda örneklerle belirtilir.

Ayrıca tez taraması yaparak benzer konularda yazılmış diğer örnekler incelenebilir. Tez konusu seçerken de geçmiş yıllarda yazılmış olan çalışmalardan yararlanılabilir. Yerli ve yabancı kaynaklardan yapılan taramalar neticesinde danışman ile verilen karar doğrultusunda tez konusu oluşturulur.

TEZ BÖLÜMLERİ

Dış Kapak: Araştırmanın hangi kurumda yapıldığı, araştırma konusu, araştırmacının ve danışmanın ismi gibi bilgileri barındıran kısımdır.

İç Kapak: Dış kapak düzeni korunarak aynen yazılan kısımdır.

Tez Değerlendirme Kurulu Sayfası: İç kapaktan sonra yer alır.

Önsöz: Araştırmacının okuyucuya iletmek istediği mesaj özelliğindedir.

İçindekiler: Tezin önemli bölümleri, başlıkları ve bunların sayfa numaralarını içeren kısımdır.

Giriş: Bu bölümde araştırma konusunun tanımı, araştırmanın amacı ve önemini belirten başlıklar içeren genel bilgilerin yer aldığı bölümdür.

Araştırmanın Konusu: Araştırmacının çalışacağı konu bir soru şeklinde veya hipotez şeklinde olabilir.

Araştırmanın Amacı: Amaçlar, Ne, Nasıl, Niçin gibi sorularla ilgili olup net ve açık yazılırsa problemin çözümünde karar niteliğinde sonuç verilmesini kolaylaştırabilir.

Hipotezler: Doğruluğu ve yanlışlığı henüz test edilmemiş, ifade veya hipotez araştırmaya başlamadan önce araştırmacının ileri sürdüğü çözümlemedir.

Varsayımlar: Araştırmanın sürecini ve sonucunu etkileyeceği düşünülen gerekçeli durumlardır.

Araştırmanın Önemi: Araştırmadan elde edilecek yararların ne olacağı, bilime ya da insanlığa ne kazandıracağı belirtilmelidir.

Tanımlar: Araştırmada kullanılan teknik terimlerin özgün olarak açıklandığı bölümdür. Tanımlar alfabetik olarak sıralanır.

Genel Bilgiler: Tez konusunu içeren literatür bilgilerinin belirli bir düzen içinde yazıldığı bölümdür.

Kullanılan Gereçler ve Yöntemler: Araştırmalarda kullanılan yöntemler, kabul görmüş protokoller belirtilmelidir.

Araştırmanın Evreni: Araştırmanın nerede ve hangi alanda yapılacağı belirtilmelidir.

Araştırmada Örneklem: Örneklem büyüklüğünü, nasıl seçildiğini, hangi yöntemlerin kullanıldığını gösteren bölümdür.

Veri Toplama Yöntemi ve Sırası: Verilerin çözümlenmesi için istatistiksel işlemlerden yararlanılması ham verilerden sonuçlar ortaya konulması işlemidir.

Süre ve Olanaklar: Araştırmanın başından sonuna kadar yapılacak her işlemin alacağı zaman, insan gücü, maliyet analizi yapılmalıdır.

Bulgular: Araştırmadan elde edilen verilerin istatiksel analizinin yapıldığı bölümdür.

Tartışma: Araştırmada elde edilen bulgular daha önceki araştırmalarla karşılaştırılarak benzerlikler veya farklılıklar ortaya konur. En çok kaynak kullanılan bölümdür.

Sonuç ve Öneriler: Bu kısımda elde edilen bulgular doğrultusunda açıklama yapılır. Hipotezin geçerliliği konusunda değerlendirmelerin yapıldığı kısımdır.

Özet: Araştırmanın konusu, sonuçları, teknik ve bilimsel ana hatları 250-400 kelimeyle anlatılan bölümdür.

Abstract: Araştırma özetinin İngilizceye çevrilmiş halidir.

Kaynakça: Yararlanılan kaynaklar iki farklı modelden biri seçilerek kullanılır.

Ekler: Araştırmanın bütünlüğünü bozan veya dikkati dağıtan bilgi ve malzemeler ekler halinde araştırmanın sonuna konulabilir.

Özgeçmiş: Tezi hazırlayanın kısa bir özgeçmişi eklenmelidir.

Tez sadece başka kaynaklardan alıntılanan bilgilerin sıralandığı bir çalışma değildir. Konuyla ilgili araştırmacının kendi görüşlerine de yer vermesi gerekmektedir. Dipnotlarla alıntılanan bilgileri ardı ardına sıralamak yerine araştırmacının kendi  görüşünü destekleyecek alıntılar kullanması  çalışmanın kalitesini arttıracaktır.